Liczebniki główne, liczebniki zbiorowe...

User avatar
Milya0
Posts: 550
Joined: 2009-10-19, 16:17
Country: PL Poland (Polska)

Liczebniki główne, liczebniki zbiorowe...

Postby Milya0 » 2010-05-12, 20:32

Jak wiecie, w języku polskim liczebniki (numerals) dzielimy na m.in. główne (cardinal), porządkowe (ordinal) i zbiorowe (collective). Przed chwilą zauważyłem zaskakującą zbieżność między liczebnikami zbiorowymi a większością głównych.

  • Dwa koty były ...
    dwa - cardinal numeral - liczebnik główny
    koty - pl Nominative - l. mn. mianownik
    były - pl non-virile - l. mn. r. niemęskoosobowy
  • Pięć kotów było ...
    pięć - cardinal numeral - liczebnik główny
    kotów - pl Genitive - l. mn. dopełniacz
    było - sg neuter - l. poj. r. nijaki
  • Pięcioro dzieci było ...
    pięcioro - collective numeral - liczebnik zbiorowy
    dzieci - pl Genitive - l. mn. dopełniacz
    było - sg neuter - l. poj. r. nijaki

Więc może byłoby sensowniej połączyć grupy liczebników głównych i zbiorowych(*), a wewnątrz tej grupy wyróżnić tzw. "zbiorowce" - liczebniki łączące się z dopełniaczem liczby mnogiej rzeczownika i czasownikiem w rodzaju nijakim l. poj.?

*) Liczebniki zbiorowe mimo to odmieniają się według innej deklinacji.

Image
W tej tabelce takie liczebniki oznaczyłem literą Z. Czy sądzicie, że to może pomóc w nauce?
Co o tym myślicie?
Qroo₃₁ kaa₄ cro₂ kraa₃ kaa₄ qo₄₁ cra₄₁ ka₄ qoo₄₂ krá₄₂.

User avatar
pittmirg
Posts: 737
Joined: 2008-06-11, 7:37
Gender: male
Country: PL Poland (Polska)

Re: Liczebniki główne, liczebniki zbiorowe...

Postby pittmirg » 2010-05-22, 20:50

Fajnie, z tym że przestaje to działać w przypadkach zależnych.

Swoją drogą, odróżnianie liczebników zbiorowych jest obecnie w stanie tak totalnego rozkładu... Większość chyba zastępuje wyższe niż parę pierwszych odpowiednimi liczebnikami niemęskoosobowo-samodzielnymi (tj. rzeczy typu pięć, osiem, szesnaście).* Z drugiej strony: znam osoby, które używają form dwoje, troje zamiast dwaj, trzej.


*ja też unikam ich w przypadkach innych niż mianownik, np. jeszcze dwoje drzwi, ale już raczej dwoma drzwiami. Zależy to zresztą dla mnie od konkretnego rzeczownika.
Śnieg, zawierucha w nas

User avatar
Milya0
Posts: 550
Joined: 2009-10-19, 16:17
Country: PL Poland (Polska)

Re: Liczebniki główne, liczebniki zbiorowe...

Postby Milya0 » 2010-05-22, 23:36

Fajnie, z tym że przestaje to działać w przypadkach zależnych.

Po prostu odmieniają się wg różnych typów deklinacji.

ja też unikam ich w przypadkach innych niż mianownik, np. jeszcze dwoje drzwi, ale już raczej dwoma drzwiami.

Tak bywa. Poprawnie gramatycznie dwojgiem drzwi brzmi nieco dziwnie.
Qroo₃₁ kaa₄ cro₂ kraa₃ kaa₄ qo₄₁ cra₄₁ ka₄ qoo₄₂ krá₄₂.

User avatar
Qrczak
Posts: 154
Joined: 2007-11-27, 20:51
Real Name: Marcin Kowalczyk
Gender: male
Location: Kraków
Country: CH Switzerland (Schweiz / Suisse / Svizzera / Svizra)

Re: Liczebniki główne, liczebniki zbiorowe...

Postby Qrczak » 2010-05-23, 8:05

pittmirg wrote:*ja też unikam ich w przypadkach innych niż mianownik, np. jeszcze dwoje drzwi, ale już raczej dwoma drzwiami. Zależy to zresztą dla mnie od konkretnego rzeczownika.

To chyba można uzasadnić. W mianowniku i bierniku liczebnik dwa ma różne formy zależnie od rodzaju: dwaj, dwóch, dwa, dwie, a drzwi nie wpasowują się w żaden z klasycznych rodzajów. W innych przypadkach tak czy siak jest jedna forma dla wszystkich rodzajów, więc można go wcisnąć i w drzwi mimo ich nietypowego rodzaju.

To samo dotyczy 3 i 4. Za to wyżej nawet w mianowniku rodzaj przestaje wpływać na formy liczebników, więc pięć drzwi, chociaż tradycyjnie niepoprawne, dla polskiego ucha nie brzmi tragicznie i w przyszłości może stać się nową normą.


Return to “Polish (Polski)”

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest

cron