Declension of feminine nouns

User avatar
Łukasz
Posts: 32
Joined: 2008-12-03, 9:13
Real Name: Łukasz
Gender: male
Location: Toronto
Country: CA Canada (Canada)

Declension of feminine nouns

Postby Łukasz » 2009-01-04, 3:52

Szukam odmiennego rzeczownika żeńskiego twardotematowego, któryby się kończył na «-ha» w mianowniku. Znalazłem do tej pory jeden przymiotnik tak się kończący (tj. «błaha»), lecz chcę znaleźć i rzeczownik.

Szukam też odmiennego rzeczownika żeńskiego miękkotematowego, któryby się kończył na «-fia» w mianowniku i na «-fi» (lecz nie na «-fii») w celowniku i w miejscowniku.

Jeśliby ktoś znalazł takie słowa lub znał, że takich słów nie ma, proszę mię powiadomić. :wink: Dzięki!

* * * * * * * * * *

I'm looking for a declinable hard-stemmed feminine noun which ends in «-ha» in the nominative. I've so far found one adjective which ends so (i.e. «błaha»), but I want to find a noun as well.

I'm also looking for a declinable soft-stemmed feminine noun which ends in «-fia» in the nominative and «-fi» (but not «-fii») in the dative and locative.

If anyone finds such words or if anyone knows that such words don't exist, please let me know. :D Thanks!

User avatar
pittmirg
Posts: 737
Joined: 2008-06-11, 7:37
Gender: male
Country: PL Poland (Polska)

Re: Declension of feminine nouns

Postby pittmirg » 2009-01-04, 9:10

1. Np. wataha, yamaha, Sapieha (nazwisko).

2. Biorąc pod uwagę rzadkość <f> w rodzimych polskich wyrazach, oraz zapis <ii> końcówki celownika i miejscownika w zapożyczeniach, obstawiałbym, że nie istnieje.

User avatar
arti
Posts: 690
Joined: 2004-09-11, 22:51
Real Name: Artur Kopcych
Gender: male
Location: Kraków
Country: PL Poland (Polska)
Contact:

Re: Declension of feminine nouns

Postby arti » 2009-01-04, 10:59

ad.1 Pozostało chyba jeszcze tylko jedno takie słowo w języku polskim - braha: wywar pozostały po pędzeniu wódki
I jeszcze znalazłem w słowniku słowo duha: jakiś drewniany przedmiot z uprzęży konnej
The stock market is the only place where dreams can grow.

User avatar
voron
Language Forum Moderator
Posts: 4854
Joined: 2007-07-15, 3:29
Real Name: Igor
Gender: male
Country: TR Turkey (Türkiye)

Re: Declension of feminine nouns

Postby voron » 2009-01-04, 11:54

Chyba nie istnieje słowników komputerowych, któreby pozwalali poszukiwanie z szablonem?

User avatar
arti
Posts: 690
Joined: 2004-09-11, 22:51
Real Name: Artur Kopcych
Gender: male
Location: Kraków
Country: PL Poland (Polska)
Contact:

Re: Declension of feminine nouns

Postby arti » 2009-01-04, 12:11

voron wrote:Czy nie istnieją słowniki komputerowe, które by pozwalały na poszukiwanie z szablonem?

Tu jest fajny program do takich poszukiwań
The stock market is the only place where dreams can grow.

User avatar
voron
Language Forum Moderator
Posts: 4854
Joined: 2007-07-15, 3:29
Real Name: Igor
Gender: male
Country: TR Turkey (Türkiye)

Re: Declension of feminine nouns

Postby voron » 2009-01-04, 12:21

arti wrote:
voron wrote:Czy nie istnieją słowniki komputerowe, które by pozwalały na poszukiwanie z szablonem?

Wszystko czerwone :evil: :?

User avatar
arti
Posts: 690
Joined: 2004-09-11, 22:51
Real Name: Artur Kopcych
Gender: male
Location: Kraków
Country: PL Poland (Polska)
Contact:

Re: Declension of feminine nouns

Postby arti » 2009-01-04, 12:35

No dobrze, voron, dla Ciebie dodałem trochę czarnego ;)
The stock market is the only place where dreams can grow.

User avatar
BezierCurve
Posts: 2626
Joined: 2008-03-07, 12:21

Re: Declension of feminine nouns

Postby BezierCurve » 2009-01-04, 14:18

I jeszcze znalazłem w słowniku słowo duha: jakiś drewniany przedmiot z uprzęży konnej


Tak, duha miała łukowaty kształt i niedawno natknąłem się na podobny słowacki wyraz (więc możliwe że funkcjonuje również w czeskim), który oznacza tęczę :)

Już któryś raz z kolei czeski lub słowacki wyraz znajduje odbicie w jakimś staropolskim odpowiedniku. Czasem mam wrażenie, że Polski jest bardzo dynamiczny jeżeli chodzi o słownictwo, wiele słów staje się "przestarzałych" w przeciągu zaledwie pokolenia lub dwóch. Wydaje mi się, że ta tendencja jest słabsza u naszych południowych Sąsiadów.
Last edited by BezierCurve on 2009-01-05, 17:28, edited 1 time in total.
Brejkam wszystkie rule.

"I love tautologies, they're so ... tautological." Hunef

User avatar
pittmirg
Posts: 737
Joined: 2008-06-11, 7:37
Gender: male
Country: PL Poland (Polska)

Re: Declension of feminine nouns

Postby pittmirg » 2009-01-04, 22:19

Wg słownika Derksena prasłowiańskie *dǫga „łuk” jest źródłem rosyjskiego дуга, czeskiego duha, słowackiego dúha, serbskochorwackiego duga, bułgarskiego дъга, staropolskiego i polskiego dialektalnego dęga i innych. W czeskim, słowackim, serbskochorwackim, bułgarskim (m.in.) wyraz ten nabrał znaczenia „tęcza”, podczas gdy polski wykorzystał w tym znaczeniu kontynuant prasłowiańskiego *tǫča, które dało również rosyjskie туча, co znaczy coś w stylu „chmura” czy „obłok” o ile mię pamięć nie myli. Jeżeli *dǫga dało w staropolskim dęgę, to duha musi być jakimś czechizmem albo słowacyzmem, co nie?

Również mój słowiański conlang – rański – wykorzystuje słowo wywodzące się z *dǫga w znaczeniu „tęcza”.

User avatar
Łukasz
Posts: 32
Joined: 2008-12-03, 9:13
Real Name: Łukasz
Gender: male
Location: Toronto
Country: CA Canada (Canada)

Re: Declension of feminine nouns

Postby Łukasz » 2009-01-04, 23:19

Duże dzięki!!! :D

Wezmę pod uwagę słowo «braha», bo coś mi ciągnie do spirytusu, haha!

Następne pytanie: Czy forma «o tej braże» byłaby poprawna? Bym się chyba zapłakał, gdyby ktoś mi powiedział, że «h» się wymieni na «sz»; byłoby to dla mnie przykre z punktu historycznego. Niemniej jednak pytam, aby się upewnić, że «h» wymieniamy na «ż» w tych przypadkach.

Systematycznie rzeczowniki żeńskie w celowniku i w miejscowniku mają «2e» (twardotematowe) lub «i/y» (miękkotematowe/miękkotematowe-ztwardniałe), wywodzące się z prasłowiańskich «oi» i «ei». To pierwsze zapoczątkowało drugie zmiękczenie słowiańskie wyłącznie przy tej końcówce, co więc zapoczątkowało odmienność spółgłosek tematowych w wymianie przez przypadki. Natomiast głoska «h» w polskim nie jest najbardziej rodzima, więc tworzę tu raczej wywodzenie pseudohistoryczne. :whistle:

A co do «f» to szkoda...

User avatar
pittmirg
Posts: 737
Joined: 2008-06-11, 7:37
Gender: male
Country: PL Poland (Polska)

Re: Declension of feminine nouns

Postby pittmirg » 2009-01-05, 13:15

Łukasz wrote:Wezmę pod uwagę słowo «braha», bo coś mi ciągnie do spirytusu, haha!

Następne pytanie: Czy forma «o tej braże» byłaby poprawna?


Znam takich, co by powiedzieli "Nie dość że pijak, to jeszcze pr*skryptywista" :lol: lol

Jako że polskie <h> w zapożyczeniach z innych słowiańskich (np. czeskiego, ukraińskiego) wywodzi się z prasłowiańskiego *g, normalnie w polskim zachowanego, teoretycznie forma celownika i miejscownika l.poj. powinna brzmieć *watadze, *Sapiedze itp. (tak jak nodze), ale mamy zaświadczone zamiast tego formy z /z`/, wataże, Sapieże itd. Myślę, że powstało to przez czystą analogię do form typu musze, jako że /h\/ odczuwano jako dźwięczną wersję /x/.

Obecnie w języku codziennym formy z /z`/ w cel. i msc. wydają się zanikać, dla mnie dużo naturalniej brzmi „watasze” aniżeli „wataże”. Form tych również raczej nie używa się w przypadku zapożyczeń niesłowiańskich, jak yamaha. Potwierdza to Google:

Watasze 3,680
Wataże 227
Yamasze 5,220
Yamaże 18

Nawet RJP wydaje się odchodzić od form z „ż”, traktując je jako przestarzałe/staromodne.

http://poradnia.pwn.pl/lista.php?szukaj=yamaha&kat=18
http://poradnia.pwn.pl/lista.php?szukaj=wataha&kat=18

Myślę więc, że forma „braże” miałaby sens głównie przy celowej archaizacji (w ogóle jest to słowiańskie słowo?), no chyba że gorzelnicy faktycznie tak mówią. Ja się nigdy w życiu z takim słowem nie miałem okazji zetknąć.


Return to “Polish (Polski)”

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest